Ζαν-Ζακ Ρουσσώ και Επιστημονικός Φασισμός

Ζαν-Ζακ Ρουσσώ και Επιστημονικός ΦασισμόςΖαν-Ζακ Ρουσσώ και Επιστημονικός Φασισμός by Dimitri Kitsikis
My rating: 4 of 5 stars

Θα ήθελα να προβώ σε έναν αντικειμενικό σχολιασμό του έργου αυτού του καθ. Δ. Κιτσίκη, όμως το θέμα του ανήκει στην ιστορία των ιδεολογιών, στην οποία δεν είμαι εξειδικευμένος. Μπορώ μόνο να εκφέρω γνώμη για το βιβλίο αυτό υπό την οπτική μιας γενικής ιστορίας των ιδεών. Επίσης, οι εδώ παρατηρήσεις μου έχουν κυρίως μορφολογικό χαρακτήρα.
Πρώτα από όλα θα αναρωτηθεί κανείς ποιός είναι ο “επιστημονικός φασισμός”, στον οποίο αναφέρεται ο συγγραφέας. Ο τελευταίος δίνει ορισμούς για τα θέματά του, για παράδειγμα, με τον όρο φασισμός εννοεί τον λαϊκισμό, και την Τρίτη Ιδεολογία, κυρίως στην τριτοκοσμική έκφανσή τους. Επίσης, ο όρος “ολοκληρωτισμός”, ως ιδεολογία αφορά το σύστημα που εφαρμόζουν ο φασισμός και ο κομμουνισμός -οι οποίοι παραδόξως είναι ταυτόχρονα, ως γνωστόν, επαναστατικοί. Όμως ας αφήσουμε για το τέλος τι εννοεί ο συγγραφέας με τον όρο “επιστημονικός φασισμός”. Μετά από τους πρώτους ορισμούς ο συγγραφέας παρεμβάλλει μια συζήτηση πάνω στη φιλοσοφία και τη ζωή του ήρωά του, Ζαν-Ζακ Ρουσσώ, εκπροσώπου του γαλλικού Διαφωτισμού, τον οποίο θεωρεί θεμελιωτή του γαλλικού φασισμού. Η ανάλυση και η συζήτηση του Κιτσίκη είναι εδώ συναρπαστικές. Στη συνέχεια ο συγγραφέας εξετάζει το φασιστικό μοντέλο, όπως το έχει νοηματοδοτήσει εκείνος εφαρμοζόμενο στον Ζαν-Ζακ Ρουσσώ. Ο τελευταίος θεωρείται από τον Κιτσίκη ένας αληθινός ήρωας της λογοτεχνίας και της φιλοσοφίας, που κατανόησε και βροντοφώναξε πόσο αληθινή είναι η ζωή, μέσα σε μια κοινωνία του ψεύδους και της υποκρισίας. Η νοηματοδότηση του συγγραφέα εκτείνεται σε δεκατρείς θέσεις που αποτελούν και τη ραχοκοκαλιά της μελέτης των ιδεολογιών στο παρόν έργο. Στην ανάλυση αυτή έγκειται η πρωτοτυπία του συγγραφέα. Ο συγγραφέας σε κάθε σημείο δίνει πρώτα τη θεωρητική απάντηση του μοντέλου της Τρίτης Ιδεολογίας, όπως την ονομάζει, στη συνέχεια, σημειώνει ποιές είναι οι θέσεις του Ρουσσώ επ’ αυτής, και τρίτον, συγκρίνει τη θέση του με τις δύο άλλες ιδεολογίες, τον κομμουνισμό και τον φιλελευθερισμό.
Οι θέσεις του Κιτσίκη είναι οι εξής: 1. Περί της έννοιας της κοινωνικής τάξης και της σημασίας που αποδίδεται στην αγροτιά. 2. Περί της ατομικής ιδιοκτησίας, της κυκλοφορίας του χρήματος, του οικονομικού ελέγχου του κράτους και της έννοιας της εθνικής αστικής τάξης και της οικονομικής αυτάρκειας. 3. Περί του έθνους -εάν είναι υποκειμενική ή αντικειμενική πραγματικότητα, περί του εθνικισμού -εάν είναι ισότιμος ή σωβινιστικός, και περί του εάν υπάρχει διαφορά μεταξύ έθνους και κράτους. 4. Περί της σχέσης της δημοκρατίας και των κομμάτων. 5. Περί της σημασίας του πολιτικού ήρωα ως χαρισματικού ηγέτη. 6. Περί της σχέσης της ρουσσωικής ιδεολογίας με την παράδοση. 7. Περί της σχέσης με το άτομο και την κοινωνία. 8. Περί της σχέσης με την ισότητα και την ιεραρχία. 9. Περί της σχέσης με τις γυναίκες. 10. Περί της σχέσης με τη θρησκεία. 11. Περί της σχέσης με τον ρασιοναλισμό και τον ιρρασιοναλισμό. 12. Περί της σχέσης με τον διανοουμενισμό και τον ελιτισμό. 13. Περί της σχέσης με τον Τρίτο Κόσμο.
Σε ένα τελευταίο κεφάλαιο ο Κιτσίκης υπερασπίζεται για μια ακόμα φορά τον εθνικομπολσεβικισμό, ως μια σύνθεση φασισμού-κομμουνισμού σε διαλεκτική υπέρβαση. Μάλιστα κλείνει το έργο του με το όραμα ότι ο Πούτιν θα ιδρύσει ένα 4ο Ράιχ στη Μόσχα, για τη μελέτη και την εδραίωση του εθνικομπολσεβικισμού!
Ας έλθουμε όμως στο αρχικό ζητούμενο, ποιός είναι ο επιστημονικός φασισμός στον οποίο αναφέρεται το έργο; Η απάντηση είναι ότι πρόκειται για μια νέα ιδεολογία, μείγμα προηγούμενων απόψεων και μορφωμάτων, τα οποία ο συγγραφέας επεξεργάζεται και συνδέει μεταξύ τους, για να δημιουργήσει μια νέα πολιτικοκοινωνική πρόταση, ως εναλλακτική του φιλελευθερισμού και της αστικής υλιστικής δημοκρατίας. Επομένως, το εγχείρημα του Κιτσίκη θα μπορούσε να συγκριθεί με την τέταρτη πολιτική θεωρία του Αλεξάνδρου Ντούγκιν, χωρίς όμως να συμπίπτει με αυτήν. Μία νέα θεωρία με παγκόσμια ή οικουμενική απήχηση έχει γεννηθεί. Θα μπορούσε να ειπωθεί ότι ο συγγραφέας είναι μπροστά από την εποχή του, και προβλέπει το μέλλον. Επίσης, θα ήθελε ο ίδιος να αλλάξει μέσω των προτάσεών του το ρου της Ιστορίας. Και τα δύο φαίνονται εξίσου τολμηρά. Το θέμα είναι ποιός τον ακούει. Μακάρι να τον ακούσουμε όλοι μας, διότι πράγματι έχει κάτι καινούργιο να πει. Άλλωστε τί συζητάμε, ο ιατρικός επιστημονικός φασισμός είναι ήδη εδώ και καλπάζει, η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση άρχισε και απλώνει τα πλοκάμια της. Συνιστώ λοιπόν το έργο αυτό, εξαιτίας της τόλμης του, της βαθύτητας του πνεύματός του, αλλά και εξαιτίας της διορατικότητάς του.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ 1: Εντύπωση μου προκάλεσαν στη σελ. 103 του βιβλίου ορισμένες ναζιστικές απόψεις που παρατίθενται, και δεν τις έχω συναντήσει πουθενά αλλού με τόση σαφήνεια διατυπωμένες. Οι απόψεις αυτές αντλούνται από το έργο του David Schoenbaum, Hitler’s Social Revolution: Class and Status in Nazi Germany, 1933-1939. Συγκεκριμένα σύμφωνα με τη μετάφραση του συγγραφέα: οι πρωταρχικές αρχές της αγροτικής εθνικοσοσιαλιστικής ιδεολογίας “ήταν αντιχρηματικές, αντιαστικές, αντιαριστοκρατικές και αντιδυτικές που ήταν ριζωμένες με τρόπο μόνιμο στην πεποίθηση ότι ο Γερμανός αγρότης ήταν ένας ανώτερος άνθρωπος και η πόλις -με ό,τι αντιπροσώπευε-, ήταν ένα τέλμα ανηθικότητας… Το κεντρικό πρόσωπο μιας τέτοιας αγροτικής ιδεολογίας ήταν ο αστός αγρότης“.
Μου φαίνεται εντυπωσιακή διατύπωση που περιγράφει ένα ηθικό μεγαλείο, εάν στη θέση του Γερμανού αγρότη τοποθετήσει κανείς τον γνήσιο και αληθινό σύγχρονο Έλληνα αγρότη με αστική ποιότητα ζωής, ο οποίος όμως θα πρέπει να έχει πατροπαράδοτα και παραδοσιακά ελληνοχριστιανικά και ορθόδοξα, αλλά όχι εθνικοσοσιαλιστικά ιδεώδη. Αυτό ισχύει στο βαθμό που η αγροτιά μας δεν έχει αλλοτριωθεί μέσα από τα σύγχρονα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τον δυτικό τρόπο ζωής που διαφθείρει τους νέους και στην επαρχία.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ 2: Για ποιόν λόγο ο συγγραφέας έχει τις παραπομπές-σημειώσεις του εντός του κειμένου; Δεν βλέπω κανέναν λόγο για αυτό. Οι παραπομπές-σημειώσεις σε επαγγελματικά κείμενα τοποθετούνται είτε στο κάτω μέρος της σελίδας είτε στο τέλος αριθμημένες.

-Η απάντηση του καθ. Δημήτρη Κιτσίκη για τη Σημείωση 2 έχει ως εξής: “Γιατί οι σημειώσεις ευρίσκονται εντός κειμένου; Διότι εμείς οι Γάλλοι πανεπιστημιακοί, της σχολής του τακτικού μέλους της Γαλλικής Ακαδημίας, καθηγητού της Σορβόννης Jean-Baptiste Duroselle, απλώς επιλέξαμε την μέθοδο αυτή την οποία και θεωρούμε πλέον πρακτική. Απορρίπτομε ως μη δόκιμη την κλασσική μέθοδο της τοποθετήσεως των σημειώσεων εις το κάτω μέρος της σελίδος ή στο τέλος του κάθε κεφαλαίου. Question de choix”.

View all my reviews