Κατελής Βίγκλας, «Θεόδωρος Μετοχίτης. Ένας εγκυκλοπαιδιστής του ύστερου Βυζαντίου», ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ, τχ. 162 (Μάιος 2016), 84-97.

Πρβλ. Κατελής Βίγκλας, Βυζαντινοί και Αναγεννησιακοί φιλόσοφοι. Όψεις του έργου και της ζωής τους. Μελετήματα, Εκδοτικός Οίκος Κ. & Μ. Αντ. Σταμούλη, Θεσσαλονίκη 2019, 59-77.



Παρότι υπάρχουν πολλοί λόγοι για να ασχοληθεί κανείς με τον βίο και το έργο του Θεόδωρου Μετοχίτη, αξίζει να δοθεί προσοχή στην εγκυκλοπαιδική παιδεία του, επειδή φανερώνει την ευρύτητα και τη δύναμη του πνεύματός του. Το εγκυκλοπαιδικό του εγχείρημα ανήκει στην εποχή του ύστερου Βυζαντίου και δεν παύει να εκφράζει τη μεταφυσική εμπειρία του δημιουργού του στην Κωνσταντινούπολη, στη «Θεού πόλις» και πόλη της ανθρωπότητας. Το εύρος του εγκυκλοπαιδισμού του Μετοχίτη προϋπέθετε ένα άνοιγμα στις ανθρωπιστικές και στις φυσικές επιστήμες των αρχαίων Ελλήνων, παράλληλα με την κριτική επεξεργασία τους και τον σεβασμό στην προγενέστερη σκέψη των Πατέρων της Εκκλησίας.

Λέξεις κλειδιά: Βυζάντιο, εγκυκλοπαιδισμός, μεταφυσική, επιστήμες, ανθρωπισμός, αρχαιότητα

Theodore Metochites. An Encyclopaedist of Late Byzantium

By Katelis Viglas


Although there are many reasons for one to deal with the life and work of Theodore Metochites, also deserves attention in his encyclopedic education (paideia), because it reveals the breadth and strength of his spirit. His encyclopedic endeavor belongs to the era of Late Byzantium and it does not cease to expresses the metaphysical experience of the author in Constantinople, in the “City of God” and in the City of Humanity. The range of Metochites’ encyclopaedism presupposed an opening to the humanities and the science of the ancient Greeks, along with their critical elaboration and the respect to the earlier thinking of the Church Fathers.

Keywords: Byzantium, Encyclopaedism, Metaphysics, sciences, Humanism, Antiquity